Verhalenbijeenkomst
De Ethiopische koffiecultuur en de Chinese theeceremonie zijn twee heel verschillende culturele uitingen. Tijdens een avond in Weimar’s Wijkpaleis, georganiseerd door Haags Verhaal, komt toch ook een opvallende overeenkomst aan het licht.
Haags Verhaal gaat als een reizend verhalencircus door de stad en helpt mensen een andere wereld in hun eigen stad te ontdekken, vermeldt de website haagsverhaal.nl. Zo zijn op een avond in juni in Weimar’s Wijkpaleis Getachew Negate en Penny Gu te gast. Getachew Negate vertelt over de Ethiopische koffieceremonie en voert er buiten een uit, waarna bezoekers de koffie kunnen proeven. Penny Gu vertelt over de Chinese theeceremonie. En ook de thee kan uitgebreid geproefd worden.
Shoarmatent
‘Ik moest heel erg wennen aan de Nederlandse eettijden’, vertelt Getachew Negate desgevraagd. ‘Ik woonde nog maar net in Nederland toen ik werd uitgenodigd om rond acht uur langs te komen. Ik dacht dat het met eten zou zijn, omdat ik in mijn geboorteland Ethiopië gewend was laat te eten. Maar ik kreeg alleen koffie aangeboden en later wat te drinken. Ik had ontzettende honger en ben na afloop snel naar een shoarmatent gegaan.’ Negate moet erom lachen. Zijn verhaal is doorspekt met humor en levenslust, ook al maakte hij pittige dingen mee. Zo ontvluchtte hij Ethiopië in 1986 vanwege het communistische regime uit die jaren. ‘Ik was er niet veilig en heb zelfs in de gevangenis gezeten.’
Terwijl buiten op de binnenplaats de koffiebonen al geroosterd worden en de lekkere geuren naar binnen waaien, vertelt Negate uitgebreid over de Ethiopische koffiecultuur. ‘Wij dronken al koffie in de negende eeuw. Koffie is uitgevonden in Ethiopië. Het verhaal gaat dat een geitenhoeder merkte dat zijn geiten actiever werden na het eten van de koffieplant. Hij ging ermee naar de monniken, maar die zeiden dat het duivels was en gaven hem de opdracht om de bonen te verbranden. Zo werd koffie als drank geboren en ontstond de Ethiopische koffieceremonie. Nog steeds is het koffiezetten en -drinken belangrijk onder Ethiopiërs. Dat begint met een sterke bak koffie in de ochtend om wakker te worden. Naarmate de dag vordert wordt de koffie minder sterk en wordt er gepraat over de buurt en de politiek. In de avond is de koffie het minst sterk, want dan is het tijd om de dag af te sluiten en elkaar te zegenen.’
Sterk en slap
‘Ik vind het wel grappig dat de Ethiopische koffieceremonie van sterk naar slapper gaat’, zegt Gu uit China na de koffiepauze in de goedgevulde zaal. ‘In China wordt de thee namelijk steeds sterker en daarmee neemt ook de intensiteit van de gesprekken toe. Je moet geduld hebben. In de Chinese cultuur wordt veel niet verteld. Mensen lopen rond met pijn en geheimen, ook in mijn familie. Het theedrinken gaat gepaard met gebaren en rituelen die heel belangrijk zijn in de communicatie. Er zitten diepgaande betekenissen achter, bijvoorbeeld als er thee geschonken wordt bij een bruiloft. De dochter knielt dan en schenkt thee aan haar ouders. Daar zit een diep gevoel van dankbaarheid in.’
Gu deelt met Negate de ervaring dat ze erg moest wennen aan de Nederlandse cultuur. Ze kwam als jonge tiener in dit land wonen. Door zich de laatste jaren te verdiepen in de theecultuur komt ze dichter bij wie ze is en inmiddels geeft ze workshops en voert ze in opdracht theeceremonies uit.
‘Geiten werden actiever
na het eten
van koffieplanten’
Negate en Gu komen allebei veerkrachtig over en stralen liefde uit voor de tradities uit de landen waar ze geboren zijn. Verbinding is de grootste gemene deler in beide ceremonies en dat is precies ook wat de verhalen van deze twee bijzondere mensen opleveren: meer begrip voor elkaars culturen in de veelkleurige stad Den Haag.
Frouckje van der Wal
Fotobijschrift: ‘Koffie is uitgevonden in Ethiopië. Wij dronken al koffie in de negende eeuw.’