Niets blijft ooit hetzelfde
Gedurende ons leven ontwikkelen we ons in allerlei opzichten, en zeker ook spiritueel. Hoe dat gaat, verschilt van mens tot mens. Greet Kappers beschrijft hoe zij die spirituele ontwikkeling ziet en zelf ervaart.
Kleine kinderen geloven wat door hun ouders en op school aan hen verteld wordt: Sinterklaas bestaat, God is onze vader, en de politie is er altijd om je te helpen. Het kind kijkt af en toe onder het bed om te controleren of er geen ‘boze man’ onder ligt verborgen. En het weet dat het niet mag liegen, stelen en dat het geen andere foute dingen mag doen. Zo is de wereld verdeeld in goed en kwaad en dat is glashelder. Van een zelfstandig ‘ik’ is nog nauwelijks sprake.
Wereld vol nuances
Dan groeit het kind op naar de puberteit en de adolescentie en zoekt het naar antwoorden: wie ben ik, wat geloof ik? Kritische vragen doemen op, de oude wereld waar goed en kwaad helder gescheiden zijn maakt plaats voor een wereld vol nuances. God de Vader als vaststaand beeld wordt door velen in twijfel getrokken. De vraagtekens nemen toe: wat moet je denken van een drieëenheid? Jezus was goddelijk, maar ook mens? Zijn wij dan niet ook een beetje goddelijk? Met al die vragen valt het oude weg en laat het een leegte achter. In spiritueel opzicht reist de jongvolwassene naar een nieuwe wereld: van het zeker weten naar de wereld van het niet-weten, de twijfel en de vele vragen. Een woestijn, waar alles kan veranderen en niets zeker is.
‘De jaren vorderen
en ik word oud
en ouder’
Voor mij betekende die periode dat ik afstand nam van de kerk waarin ik was opgevoed. Als jongvolwassene ging ik nog wel eens naar een kerk, maar concludeerde dat ik er niet langer thuis was. Jaren later kwam ik in een studentenkerk, waar liederen van Oosterhuis werden gezongen die me raakten tot in m’n ziel. Het voelde als thuiskomen, niet zozeer in een kerk, wel in een taalgebruik over God dat ik herkende: ‘Ander, ouder, iemand in ons verborgen, plotseling oplaaiend vuur van visioenen…’ Wat een ruimte gaven die woorden, wat een verschil met de taal uit de psalmen. In de Rooms-Katholieke Kerk vond ik later een thuis voor hoe ik God ervoer als een mysterie, met meer ruimte voor mystiek, symboliek en rituelen.
Mensenwerk
De jaren vorderen en ik word oud en ouder. Gaandeweg is er steeds meer dat losgelaten kan en mag worden. Elke door mensen bedachte geloofsleer is in mijn ogen een moedige, maar mislukte poging om een kader te geven aan iets dat geen mens ooit echt kan kennen en begrijpen. De Bijbel is een inspirerend boek met al die verschillende vertalingen en uitgaven, maar geïnspireerd en wel blijft het mensenwerk. Steeds meer oude en zelfs nieuwe waarheden vallen weg. Het gevolg is dat de essentie van wat ik geloof en wie ik daarmee ben voor mijzelf steeds meer zichtbaar wordt, alsof er een mist optrekt. Het leven en daarmee ook mijn spirituele leven verdicht zich. Misschien is het enige dat voor mij op deze weg is overgebleven dit: God is er, al mag het ook Licht heten of Bron van Liefde, of Onnoembare. Het zijn maar namen die wij geven aan iets dat een groot mysterie is en blijft tot we zelf de oversteek maken naar die andere wereld.
Greet Kappers