Mantelzorger Heine Bultema
Bij mantelzorg denken we vaak aan kinderen die voor hun ouders zorgen. Of aan partners die elkaars mantelzorger zijn. Maar er zijn veel meer vormen. Heine Bultema was jarenlang mantelzorger van Jopie, met wie hij een intensieve vriendschap onderhield.
Niet lang nadat Heine Bultema in 2001 in Bezuidenhout was komen wonen, leerde hij Jopie kennen. Als vrijwilliger bij de Pax Christi-kerk viel hem op dat hij die aardige mevrouw die altijd pepermuntjes uitdeelde al een tijdje niet had gezien. Hij besloot haar op te zoeken. Er bleek niets ernstigs aan de hand, maar uit dat eerste bezoekje ontstond al snel een bijzondere vriendschap. Bultema: ‘Ondanks het grote leeftijdsverschil – ik was op dat moment 25, Jopie was 72 jaar oud – zijn we van elkaar gaan houden. Begon het met regelmatig samen koffiedrinken, al snel werden het ook etentjes, gingen we ook samen de stad in of naar het theater, en later gingen we ook samen op vakantie. In de loop van ruim twintig jaar leerden we elkaar heel goed kennen en waarderen.’
Veelbewogen leven
‘Jopie was mijn zielsgeliefde’, gaat Bultema verder. ‘Ze had al een veelbewogen leven achter de rug. Haar jeugd tijdens de Tweede Wereldoorlog was heel moeilijk en later heeft ze nog een aantal andere traumatische ervaringen gehad. Haar twee huwelijken waren allebei in een scheiding geëindigd, waardoor er weinig familie was die voor haar kon zorgen toen ze ouder werd. Al bij ons eerste gesprek leerde ik Jopie kennen als een lieve, kwetsbare vrouw; bij het afscheid gaf ze me een knuffel. Ik was blij er voor haar te kunnen zijn, andersom betekende zij veel voor mij.’
‘Mantelzorg is
per definitie een
liefdesverhaal’
Naarmate Jopie ouder werd, ging Bultema geleidelijk steeds meer voor haar doen: ‘Het begon met het uitdrukken van haar medicijnen, daar had ze vanwege haar artrose moeite mee. Later hielp ik haar bijvoorbeeld bij de aanvraag van een scootmobiel en de berging daarvoor, haar financiën, de maaltijdbezorging; ook begeleidde ik haar bij haar bezoeken aan artsen, de orthopeed en dergelijke. Op een gegeven moment heb ik het mentorschap aangevraagd en toegewezen gekregen; dat moment hebben we samen gevierd.’
Management en marketing
Toen in de wijk een plek vrijkwam in het verzorgingshuis, verhuisde Jopie daarnaartoe. ‘Eigenlijk wat eerder dan strikt genomen nodig was, maar ze was bang dat als ze te lang zou wachten, ze de keuze niet meer zou hebben en van mij gescheiden zou worden’, aldus Bultema. ‘Denk overigens niet dat de zorg weg is zodra iemand is opgenomen. Ik vond het soms heel frustrerend om te merken hoezeer het verpleeghuis wordt geregeerd door management en marketing, hoeveel moeite het kostte om te borgen dat Jopie met liefde en waardigheid zou worden behandeld. In zekere zin intensiveerde de mantelzorg juist, omdat ik dagelijks betrokken bleef bij de zorg voor Jopie en bijvoorbeeld haar was deed. Ik maakte dagelijks een ommetje met haar, meestal naar het winkelcentrum. De eerste lockdown tijdens de coronaperiode was hartverscheurend. We hebben een soort kabelsysteem opgetuigd waarmee we haar boodschappen naar haar kamer op de eerste verdieping takelden.’
Verlies
Op 2 november 2024 overleed Jopie op 94-jarige leeftijd. Jaren eerder al had ze Heine een brief geschreven die hij enkele dagen na haar dood opende. Daarin stond hoeveel hij voor haar betekende en dat hij haar leven zeker had verlengd. Bultema: ‘Mantelzorg is volgens mij per definitie een liefdesverhaal, wat de verhouding ook is. In die relatie speelt vaak ook verlies in meerdere dimensies: iemand verliest iets eigens, zoals fysieke of cognitieve vermogens, de mantelzorger verliest die persoon evenzeer, en er is verlies van gezamenlijkheid. Dat alles geeft verdriet en rouw, bij elk afzonderlijk en om elkaars verlies. En dan is het moment van het grote loslaten nog niet eens aangebroken. Niet lang voor haar dood schreef ze in steno: “Ik ga naar huis.” Daar put ik troost uit nu ik rouw om dit grote verlies.’
Edwin Fagel
Een mentor is een wettelijk aangestelde begeleider die beslissingen neemt en ondersteuning biedt op het gebied van verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding voor volwassenen die dit zelf (tijdelijk) niet goed kunnen.