Goed leven

 Hoe blijf je overeind in een doorgedraaide wereld? Door deugdzaam te leven, betoogt theoloog Ariaan Baan in zijn boek Virtuoos leven. Voor Kerk in Den Haag legt hij uit wat hij daarmee bedoelt.

De wereld is een onzekere plek geworden. Ooit boden de grote verhalen van religie, natie of politieke partij mensen zekerheden. Die tijd ligt ver achter ons. Het internet geeft ons toegang tot een enorm arsenaal aan informatie, maar niemand helpt ons bij het bepalen welke informatie betrouwbaar is en welke leugenachtig. Sociale media lijken ‘gewoon leuk’, maar ondertussen sluiten ze ons op in bubbels van gelijkgestemden vanwaaruit we andersdenkenden als vijanden bestrijden. En dan hangt ook nog de klimaatcrisis als een zwaard van Damocles boven ons hoofd.

Een stevig karakter
Hoe houd je je staande in deze tijd? Hoe voorkom je dat je met alle winden meewaait? Hoe blijf je trouw aan God en aan je naasten? Als je oprecht en waarachtig wilt leven in deze dolgedraaide en soms ongenadige wereld, heb je innerlijke stabiliteit nodig, een stevig karakter. In mijn boek Virtuoos leven betoog ik dat deugden deze stabiliteit kunnen bieden. Ik omschrijf deugden als kwaliteiten die ons karakter vormen en ons zo helpen om goed te leven. Volgens de christelijke traditie zijn er zeven hoofddeugden. Drie daarvan – geloof, hoop en liefde – komen uit de Bijbel. De vier andere – verstandigheid, rechtvaardigheid, matigheid en dapperheid – worden onderscheiden door filosofen uit de klassieke oudheid.

De onzekerheid van onze wereld kan mensen wantrouwend, onverschillig of haatdragend maken. Het lijkt vaak alsof er geen alternatief is, alsof deze houding noodzakelijk is om het vol te houden. Het christelijk geloof leert echter dat wantrouwen, onverschilligheid en haat niet ons noodlot hoeven te zijn. God reikt ons geloof, hoop en liefde aan. Als we ons in deze deugden trainen, kunnen we op een andere manier in het leven staan. De deugd van geloof helpt ons om te vertrouwen op God en op anderen. De deugd van hoop geeft perspectief aan ons bestaan. De deugd van liefde maakt dat we ons kunnen verbinden met anderen en met God.

Corrupt
De onzekerheid van de wereld kan mensen ook corrupt, verslaafd, bang en vertwijfeld maken. Deze ellende gaat soms zo diep, dat je geen uitkomst ziet. Het christelijk geloof leert ons echter dat er bevrijding is. God verlost mensen uit de benauwdheid, vergeeft hun hun zonden en reikt een nieuw leven aan. In dit nieuwe leven kunnen de deugden van verstandigheid, rechtvaardigheid, matigheid en dapperheid tot bloei komen. Als we ons oefenen in deze kwaliteiten, zijn we steeds beter in staat om zonde te weerstaan en om goed te doen.

‘Voor de deugden

heeft niemand

enige aanleg’

De deugd van verstandigheid doet ons inzien wat goed leven is. De deugd van rechtvaardigheid helpt ons om anderen recht te doen. De deugd van matigheid maakt dat we bestand zijn tegen verslavingen aan genot en geld. De deugd van dapperheid zorgt ervoor dat we onze kwetsbaarheid onder ogen durven zien. Kortom: de zeven deugden helpen ons om goed te leven in een doorgedraaide wereld.

Knipoog
De titel Virtuoos leven moet je met een knipoog lezen. Mijn boek gaat niet over het uitzonderlijke leven van ‘virtuozen’. Mijn uitgever heeft de titel bedacht omdat het woord ‘virtuoos’ is afgeleid van het Latijnse woord voor deugd: virtus. Het Engelse woord virtuous is eveneens van virtus afgeleid en betekent ‘deugdzaam’. Met de titel duiden wij een leven aan waarin de zeven deugden tot bloei komen. Om virtuoos in voetbal of muziek te worden, heb je een bijzondere aanleg nodig. Voor de deugden heeft niemand enige aanleg, maar met hulp van God en onze medemensen kan iedereen uitgroeien tot een virtuoos.

Ariaan Baan

Ariaan Baan, Virtuoos leven: Zeven deugden om goed te leven in een doorgedraaide wereld. Kok Boekencentrum, 2025.