De boodschap van Bertha von Suttner
Recht voor het Vredespaleis. Dat is na ruim tien jaar de plek voor het standbeeld dat Ingrid Rollema maakte van de negentiende-eeuwse Bertha van Suttner, vredesactivist en strijder voor vrouwenrechten. Haar boodschap is actueler dan ooit.
In 2013 kreeg Ingrid Rollema ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het Vredespaleis van de Carnegie Stichting de opdracht een beeld te maken van de Oostenrijkse vredesactiviste Bertha von Suttner (1843-1914). Het moest een statue to inspire worden, om mensen te betrekken bij de vredesboodschap.
De wapens neer!
In haar tijd genoot Bertha von Suttner internationale bekendheid. Terwijl elders in Europa straten en scholen naar haar zijn vernoemd, is ze in Nederland relatief onbekend gebleven. Ze was niet alleen een vredesactivist, maar ook een strijder voor vrouwenrechten. Ze werd als gravin geboren, was goed opgeleid, sprak veel talen vloeiend en was goed op de hoogte van wat er gebeurde in de samenleving en de wetenschap. Nadat zij in Georgië zag hoeveel ellende de Krimoorlog voor alle betrokkenen veroorzaakte, schreef ze in 1889 het boek Die Waffen nieder! Dit boek werd in zestien talen vertaald en is de start geweest van een internationale vredesbeweging. Ze hield over de hele wereld toespraken om haar boodschap voor het voetlicht te brengen en bouwde een enorm netwerk op. Zo stimuleerde ze Alfred Nobel een prijs voor de vrede in te stellen en haalde ze Andrew Carnegie ⎯ op dat moment de rijkste man van de wereld ⎯ over om een internationaal hof van arbitrage te financieren. Ze was ook een van de initiatiefnemers van de eerste Vredesconferentie in Den Haag. Hier werd besloten dat dit internationale hof er zou komen. Bertha von Suttner geloofde erin dat met de komst van dit instituut er voor landen geen noodzaak meer was om oorlog te voeren; elk conflict zou daar zonder slagveld kunnen worden opgelost.
Ze overleed in juni 1914. Een maand later brak de Eerste Wereldoorlog uit.
Weeffout
Beeldhouwer Ingrid Rollema vindt het belangrijk dat Bertha von Suttner herinnerd blijft. ‘Ik bewonder haar’, zegt ze. ‘Zij was een visionair. Vanwege de opdracht heb ik me in haar verdiept en ik kreeg hoe langer hoe meer gevoel bij Bertha en haar levenswijze. Ik ben alleen minder optimistisch. Ik denk dat er een weeffout zit in de mens, die vaak jaloers is, eerzuchtig en een ongelimiteerde hebzucht heeft.’
‘Voor vrede moet
je een actieve
houding hebben’
Rollema’s beeld stond lang op weinig toegankelijke plekken, maar sinds afgelopen december staat het voor de ingang van het Vredespaleis, zodat de boodschap ervan meer naar buiten wordt gebracht.
Ingrid Rollema is blij met de meer prominente en passende plek van haar beeld. Ze hoopt dat dit bijdraagt aan bewustwording, want ze is bezorgd over de actualiteit. ‘Voorafgaand aan de Eerste en Tweede Wereldoorlog zag je het populisme opkomen en dat zie je nu weer gebeuren. Na een oorlog worden de mensenrechten op het schild gehesen, instituties opgetuigd en iedereen is ervan overtuigd dat zoiets nooit meer gaat gebeuren. Maar na verloop van tijd steekt het populisme toch weer de kop op en komen groepen tegenover elkaar te staan. Je moet je niet voorbereiden op oorlog, wat nu overal gebeurt, maar op vrede. Den Haag noemt zichzelf de stad van vrede en recht, dat is niet gratis, dat moet de stad meer uitdragen. Voor vrede moet je een actieve attitude hebben!’
Jolly van der Velden
Ingrid Rollema (1953) is beeldhouwer. Haar werk wordt gekenmerkt door een sterke maatschappelijke betrokkenheid. Ze is actief voor de vrede en werkt al dertig jaar in de Gazastrook, waar ze de verschrikkingen van oorlog ziet en zich inzet voor de Hope Foundation, een organisatie die kinderen in Gaza laat kennismaken met verschillende vormen van kunst, zodat zij zich kunnen uiten en ontwikkelen.
Bij de foto: Het beeld is gemaakt van brons, cortenstaal, bladgoud en gietijzer. Op de sokkel staat in verschillende talen de oproep tot ontwapening.