Rozen voor Maria
In de rooms-katholieke traditie is oktober de tweede Mariamaand ofwel de rozenkransmaand. Het Weesgegroet heeft daarin een belangrijke rol. Duncan Wielzen belicht de achtergrond van dit gebed tot Maria.
Het Weesgegroet is een belangrijk gebed binnen de katholieke devotie tot Maria. Het wordt het hele jaar door gebeden, maar vooral in de Mariamaanden mei en oktober, vaak met de rozenkrans als leidraad. De oorsprong van de rozenkrans ligt in de middeleeuwen. Leken die niet konden lezen of geen Latijn kenden, baden als alternatief voor de honderdvijftig psalmen van het Getijdengebed honderdvijftig Weesgegroeten. Om het aantal gebeden bij te houden werden kralen of knopen aan een snoer gemaakt. Volgens de katholieke traditie kreeg de heilige Dominicus Guzmán – de stichter van de Orde der Dominicanen – in de dertiende eeuw een visioen, waarin Maria hem opdroeg om de rozenkrans te verspreiden. Later werden overwegingen over het leven van Jezus en Maria aan de gebeden toegevoegd. De naam verwijst naar een krans van rozen die symbolisch aan Maria wordt aangeboden.
Gabriëls begroeting
De eerste helft van het Weesgegroet is rechtstreeks gebaseerd op het evangelie volgens Lucas. De engel Gabriël begroet Maria met de woorden: ‘Wees gegroet Maria, je bent begenadigd, de Heer is met je’ (Lucas 1, 28). Wanneer Maria vervolgens haar nicht Elisabeth bezoekt, begroet Elisabeth haar als de gezegende onder de vrouwen en noemt zij Jezus de vrucht van Maria’s schoot. Ook spreekt zij Maria aan als ‘de moeder van mijn Heer’ (Lucas 1, 42-43).
‘In de middeleeuwen
ligt de oorsprong
van de rozenkrans’
Het tweede gedeelte van het Weesgegroet komt voort uit de traditie van de Rooms-Katholieke Kerk. Maria wordt daarin ‘heilig’ genoemd. De kerkvaders uit de oosterse traditie noemden Maria al de Panaghia, ‘de geheel heilige’. Ze wordt ook ‘Moeder van God’ genoemd, de Theotokos (draagster van God). Dat betekent niet dat zij boven God de Schepper staat. De katholieke kerk vereert haar als Moeder van God de Zoon, de tweede persoon van de heilige Drieëenheid.
Bemiddeling
Hoewel tot Maria wordt gebeden, wordt zij niet aanbeden, maar vereerd. Katholieken bidden op haar voorspraak, vragen haar bemiddeling, omdat zij als geen ander dicht bij haar Zoon Jezus staat, en dus ook bij God de Schepper – geredeneerd vanuit de titel van Jezus als de Messias, de Christus, de Gezalfde Zoon van de Levende God.
Met de Bijbel als fundament heeft deze specifieke vorm van middeleeuwse vroomheid rondom Maria, tot op de dag van vandaag veel mensen troost en steun gebracht. Voor katholieken is Maria een Moeder die zich over haar kinderen ontfermt en die – niet in de laatste plaats – hen naar haar Zoon Jezus leidt, volgens het Latijnse adagium Per Mariam ad Jesum, wat vertaald wordt als: ‘Tot Jezus door Maria’.
Duncan Wielzen
Wees gegroet, Maria, vol van genade,
de Heer is met u.
Gij zijt de gezegende onder de vrouwen,
en gezegend is Jezus, de vrucht van uw schoot.
Heilige Maria, Moeder van God,
bid voor ons, zondaars,
nu en in het uur van onze dood.
Amen.
In het Noordbrabants Museum is t/m 25 oktober de tentoonstelling 15 Mysteriën van de rozenkrans te zien. Info: hetnoordbrabantsmuseum.nl
Bij de foto: Het Weesgegroet wordt vaak gebeden met de rozenkrans als leidraad.